Tại tọa đàm “Văn hóa đọc” vừa diễn ra tại Hà Nội, các chuyên gia tâm lý, văn hóa và truyền thông đã cùng chia sẻ góc nhìn thực tế về áp lực mà thế hệ trẻ đối mặt khi lướt mạng xã hội hàng giờ liền. Sự quá tải thông tin, tin giả, so sánh ảo và cảm giác bị bỏ lỡ (FOMO) đang khiến nhiều người trẻ rơi vào trạng thái mệt mỏi tinh thần, mất tập trung và khó tìm lại cân bằng.
Thay vì cấm đoán công nghệ, các diễn giả khuyên nên xây dựng “bến đỗ” an toàn cho trí tuệ: thói quen đọc sách sâu (deep reading). Khác với việc lướt tiêu đề hay tóm tắt 15 giây, đọc sách yêu cầu sự tập trung kéo dài, giúp não bộ rèn luyện tư duy phản biện, đồng cảm và kiên nhẫn. Đây được xem là liều thuốc tự nhiên chống lại sự phân mảnh chú ý do thuật toán tạo ra.
Để biến đọc sách thành lối sống chứ không phải phong trào nhất thời, chuyên gia đề xuất bắt đầu từ những cuốn sách mỏng, chủ đề gần gũi hoặc tác giả yêu thích. Quan trọng hơn là cố định khung giờ “offline” mỗi ngày — chỉ 20-30 phút trước khi ngủ hoặc sau khi dậy — và tạo không gian yên tĩnh, để điện thoại ở chế độ máy bay. Tham gia câu lạc bộ đọc sách hoặc thảo luận bạn bè cũng giúp duy trì động lực qua áp lực xã hội tích cực.
Một điểm nhấn tại tọa đàm là việc định nghĩa lại giá trị của sách giấy so với sách điện tử. Cảm giác lật trang, gạch chân, viết chú thích tay tạo ra kết nối thần kinh mạnh mẽ hơn, hỗ trợ ghi nhớ lâu dài. Tuy nhiên, chuyên gia cũng công nhận sách điện tử, sách nói (audiobook) là giải pháp linh hoạt cho nhịp sống bận rộn, miễn là nội dung được chọn lọc kỹ và đọc có mục đích.
Cuối cùng, thông điệp cốt lõi nhấn mạnh: “Ly khai” thế giới ảo không phải là trốn tránh, mà là chủ động lấy lại quyền kiểm soát sự chú ý — tài sản quý giá nhất thời đại số. Đọc sách không giải quyết ngay mọi lo âu, nhưng nó trang bị cho người trẻ một cái compas nội tâm vững chắc để lướt sóng thông tin mà không bị cuốn trôi. Hành trình bắt đầu từ một cuốn sách và một quyết định nhỏ hôm nay.